Programma 2019

tot eind december 2019:

Overzichtstentoonstelling “75 jaar Bevrijding”      

10 mei 1940: De Duitsers veroveren in 3 uur tijd de Moerdijkbruggen, Moerdijk, Zevenbergschen Hoek en Lage Zwaluwe. Een dag later worden Zevenbergen, Langeweg en Zevenbergschen Hoek gebombardeerd. Nederland is bezet. De oorlogsjaren verlopen verder betrekkelijk rustig. De bevrijding daarentegen was dramatisch.

Eind 1944: de Bevrijding.
Vooral na de dagen van de landingen in Normandië onder de naam “D-Day” op dinsdag 6 juni 1944 werd duidelijk dat het einde van de oorlog in zicht kwam. Er werd gesnakt naar de bevrijding, maar toen het zover was bleken we in een kwade hoek te zitten. Een hoek waar de Duitsers klem liepen vanuit het zuiden voor het Hollands Diep. Daar konden ze niet zo eenvoudig oversteken door de geringe capaciteit van de Moerdijkbrug waarvan ze alleen bij nacht gebruik konden maken. Dus werd deze vluchtweg door de Duitsers met man en macht verdedigd.

Op 17 september 1944, toen de bruggen en Moerdijk werden gebombardeerd, vielen al de eerste 7 slachtoffers in de gemeente Klundert. Veel mensen uit Moerdijk zijn daarna in Klundert ondergebracht. 

Om vanuit het zuiden de Mark over te komen hebben de geallieerden verschrikkelijk moeten vechten. Ze werden meerdere malen teruggeworpen. Vanaf 30 oktober tot 5 november heeft het geduurd om de betrekkelijk korte afstand naar Klundert via Standdaarbuiten, de Blaaksedijk en de Stoof te kunnen overbruggen. Het ging ten koste van 31 geallieerde militairen van de “Kings Own Yorkshire Light Infantery Regiment”. 

Ook bij Noordhoek werd zeer hard gevochten in man-tegen-man-gevechten, zodat vele bewoners naar Klundert vluchtten.
De geallieerden namen daarna voor de bevrijding van Klundert geen enkel eigen risico meer voor hun eigen soldaten. Dit bleek uit de zeer zware beschietingen en bombardementen.

Op 31 oktober 1944, toen de geallieerden steeds nader kwamen, werden de zieken en hoogzwangeren in diverse kelders ondergebracht. Toen de vele gewonden erbij kwamen, waren deze kelders onder de RK-pastorie, de bierbrouwerij “De Witte Hengst” in de Molenstraat, bij Ligthart-Sweere op de Kaai en bij Littooij in de Voorstraat echter spoedig vol.

Duitse stafarts dr. Meinike.
Een Duitse stafarts, Meinike genaamd, versterkte de gelederen. Hij had zich al voor de bevrijding aan dr. de Ruiter overgegeven onder beding dat hij bij hulp zou assisteren. Door zijn medewerking was het mogelijk zwaargewonde burgers met Duitse hospitaaltransporten naar ziekenhuizen in Dordrecht vervoerd te krijgen. Bram Geerts, bij wie een been was afgezet, was de laatste op transport voordat de Moerdijkbrug de lucht inging.
Klundert beschikte ook over een brandweer, maar deze werd al op de 3de november uitgeschakeld doordat er een bom op het brandweerhuisje viel. Op 2 november vielen er 8 Klundertse slacht-offers. Hieronder 4 bij één granaatinslag op de Schansweg.

De derde november is de zwartste dag voor Klundert geworden. De plaats werd 4 maal door vliegtuigen aangevallen en daarnaast was het ook het doelwit van hevig granaatvuur. Er ware 28 slachtoffers te betreuren waaronder de gezinnen Groeneveld en Strootman en de 12 Zeeuwse evacués die in de Villa Maria woonden. Dit laatste was een triest geval. Wat was er gebeurd?

Ontruiming Villa Maria.
De commandant van de Duitse troepen was generaal-majoor Steinmiller. Deze vond, toen hij in de nacht van 2 op 3 november in Klundert aankwam, Villa Maria geschikt om als hoofdkwartier te gebruiken. Dat de villa bewoond werd was geen punt. Deze 15 oudere bewoners met de leidinggevende ‘vader en moeder’ dienden direct te vertrekken en liepen de Zevenbergsepoort in. Drie bewoners werden in het begin van de Zevenbergsepoort door de omwonenden binnen gehaald. De anderen mochten in de kelder van de werkplaats van schilder Voogt. De volgende morgen stonden Duitse tanks in de Zevenbergsepoort op de geallieerde vliegtuigen te schieten waarop deze neerdoken om de tanks te bombarderen. De bommen vielen echter op de werkplaats zodat de 12 oude Zeeuwse evacués allen sneuvelden. Alleen de ‘vader en moeder’ kwamen levend onder het puin vandaan.

Meer oorlogsgeweld.
Op de avond van de 4de november waren de bevrijders tot aan de Stoof genaderd, na bombardementen en beschietingen die met de dag daarvoor te vergelijken waren. Op Tonnekreek sneuvelden 6 leden van de familie Lodders door één granaatinslag. Tien doden was de trieste balans van die dag.

Een groot gedeelte van de bevolking zat weggedoken in kelders onder de huizen en in eigengemaakte schuilkelders. Anderen waren de plaats ontvlucht en hadden hun heil gezocht in de slootkanten in de polder. De ellende was onbeschrijfelijk, want ook de polder werd steeds systematisch onder vuur genomen en 36 boerderijen gingen in vlammen op.

Op 5 november, ’s morgens om half 5 werd de Galgenhoeve, aan de Stoofdijk door de Engelsen bereikt en om 6 uur waren er geen Duitsers meer in Klundert. De beschietingen met onder andere fosforgranaten gingen echter gewoon door totdat om 12 uur drie vrijwilligers van de EHBO-groep, Adrie den Hollander, Kees den Engelse en Willem Ripmeester, gewapend met een witte vlag bij de Engelsen zijn gaan vertellen dat er geen Duitsers meer in Klundert waren. Willem Ripmeester werd door de Engelsen als gijzelaar gehouden, de anderen kregen de opdracht de bevolking te zeggen dat zij Klundert direct moesten verlaten daar er nog een zwaar bombardement zou plaats vinden. De uittocht richting Oudenbosch ging voornamelijk via de Stoofdijk, omdat het bruggetje bij het Tolhuis door de Duitsers was opgeblazen. Ook de gewonden en zieken werden mee afgevoerd. Daarvoor was Adriaan den Engelse, ook een EHBO-er, een militaire wagen wezen halen aan de Boerendijk.
In Oudenbosch werd men opgevangen door de Broeders en Zusters van de pensionaten St. Louis en St. Anna. Dat laatst aangekondigde bombardement kon gelukkig afgeblazen worden.

Zo waren wij op 5 november 1944 Bevrijd.
Toch hadden degenen die in de plaats gebleven waren geen behoefte tot juichen. De gehele plaats was één vlammenzee. Ook in de polder stonden veel boerderijen in brand. De torens van de Rooms Katholieke en Hervormde kerk waren door de Duitsers opgeblazen, zo ook enkele bruggen.

De ravage was enorm. Totaal waren er 170 huizen, 24 winkels, 36 boerderijen, 29 bedrijven en 3 kerken en 3 scholen verwoest. Onbewoonbaar door zware beschadigingen 125 woningen, en verder ook nog 210 huizen beschadigd. Hierdoor zijn 2250 mensen dakloos geworden. Nog geen 10 % bleef geheel onbeschadigd. Er sneuvelden 58 personen en talrijke mensen raakten gewond.

We waren bevrijd, maar we hadden niet gedacht dat het op deze manier zou gaan. Ik weet wel dat ik dacht toen ik de eerste Engelse militairen zag; ‘Kon dat nu niet anders?’ Dat was natuurlijk onredelijk, want ieder denkt om zijn eigen hachje.
Het oostelijk deel van onze gemeente tot en met Roodevaart is door de Amerikanen bevrijd. Moerdijk door de Polen.

(Bovenstaande tekst is een onderdeel van een lezing over WOII en de Bevrijding die Joos Knook in 1995 uitsprak t.g.v. de Herdenking 40 jaar Bevrijding Klundert)

Vanaf 1 oktober tot eind december is er onder de titel “75 jaar Bevrijding” in “de Stad Klundert” een overzichtstentoonstelling van foto’s, gebruiksvoorwerpen en andere zaken die herinneren aan de eerste week van november 1944 . Ook kunt u ooggetuigeverslagen lezen van mensen die het allemaal hebben meegemaakt. 

In Het Heemhuis hebben we een aantal foto’s uitgestald, die een beeld geven van de feestelijkheden, die in augustus 1945 plaatsvonden ter gelegenheid van de officiële bevrijding.

Beide exposities zijn tot en met eind december van dit jaar te bezoeken.

In “De Stad Klundert” elke zaterdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur, m.u.v. zaterdagen waarop deze locatie voor andere doeleinden wordt gebruikt.

In “Het Heemhuis” elke woensdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur.

JAARPROGRAMMA 2019

Naast bovenstaande tentoonstellingen staan in de laatste maanden van 2019 de volgende activiteiten op ons programma:

22 oktober: Najaarslezing door de heer W. van Draanen.
Onderwerp: Luchtgevechten boven Klundert in 1944. – Nadere informatie over locatie, aanvangstijd, e.d. volgt z.s.m.

2 november: Bevrijdingstour 

Met een touringcar maken we een rondrit langs alle plaatsen in de gemeente Moerdijk waar de Tweede Wereldoorlog zichtbare en onzichtbare sporen heeft achtergelaten. Tijdens de rit wordt u uitvoerig geïnformeerd over hetgeen zich in onze gemeente heeft afgespeeld in de eerste week van november 1944.

Dit is een gezamenlijk project voor jong en oud van de Heemkundekringen van Fijnaart, Klundert, Moerdijk, Standdaarbuiten, Willemstad en Zevenbergen i.s.m. West-Brabant Express en “De Stad Klundert”.

Onze leden krijgen tijdig nadere informatie toegestuurd. Belangstellende niet-leden kunnen telefonisch informatie opvragen bij het secretariaat van “Die Overdraghe” – 0168 402281.

16 november: Overdraghe Klundertkwizzz 2019 in De Stad Klundert. 

Daarnaast zijn er natuurlijk  de wekelijkse openstellingen van het Heemhuis op woensdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur                 en onze aanwezigheid in De Stad Klundert, elke zaterdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur m.u.v. de zaterdagmiddagen waarop het Cultureel Centrum wordt gebruikt voor een andere activiteit.

Follow by Email
Facebook